Οι Πλευρές του Κυρίου

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

For we are still in this season when we speak about the Resurrection—about our Christ in general, His appearances, the touching of His side, the journey to Emmaus, and so many other things connected with the Resurrection of our Christ and His divinity.

This evening, I would like to say something more.

I would like to answer those who call blessed the people who lived in the days of our Lord.

These people wish there were some way for them, too, to see Him up close, as we would say.

We have shifted the matter of Christ from the ear to the eye, and many people say—perhaps even some of us gathered here tonight—“Unless I see, I will not believe.” They especially considered Thomas blessed, because he was counted worthy to touch the side of our Christ.

“My Lord and my God!” Yet our Christ, who in His love for mankind condescended in this way—specifically toward the person of Thomas, but also for every Thomas and every doubter—has continued from that time, and will surely continue until the end of the age, to offer His side once again to those who desire not to become unbelieving, not to remain unbelieving, but to become faithful.

What I am saying now may sound strange to you, and perhaps so will the expression I am about to use: even today there are sides of the Lord that a person can touch and thereby see that Christ has truly risen and that God exists.

Besides the Scriptures—and specifically the prophecies of the Old Testament and their fulfillment in the person of Christ, which constitute a perpetual miracle that no one can simply dismiss—a person can recognize the divinity of Jesus and His Resurrection, for, as Paul says, He rose according to the Scriptures.

And there are other instances that help anyone who wishes to see that something more exists beyond the reach of the senses.

Many people refuse to accept anything beyond these things. They are wrong, of course. But if they wish to be helped and to see that something more exists beyond them, our Christ has left many things within His Christian fold—that is, within His Church—for them to see, so that they may not become unbelieving but faithful.

First, then, I ask those who doubt: What about the Holy Relics that still exist, many of them whole and incorrupt, scattered throughout our country of Greece—on the islands and the mainland, in the east and the west, and throughout the Ionian Islands? Even if we confine ourselves to Greece, they are found everywhere.

There are whole relics that have remained for many years. The oldest is that of Saint Spyridon, a relic sixteen hundred years old. Tell me, then: if you go there and see it, what will you say? That there is nothing there? Who is preserving it?

Christ is no longer visibly here. He departed; He rose and ascended. Yet He left His imprints here. This person, this head, this tongue, which the Holy Spirit used to proclaim dogmatically the divinity of Jesus at the First Ecumenical Council, bears the seal of Jesus and remains—and will surely remain until the end of the age.

What will you say? That it is some kind of trick, a mummy, as certain people claim? Satan himself will prove you wrong. If a demon-possessed person is brought before the relics, the demon will confess the holiness of Saint Spyridon.

And when Satan himself confesses it, human denial can find no excuse. The truth is that we often say things that not even Satan himself would say. In the Ionian Islands there are five sides of our Christ—not one, but five sides of our Christ.

Saint Spyridon and Saint Theodora Augusta are two such sides in Corfu alone. Saint Gerasimos in Kefalonia, Saint Dionysios, and Saint Joseph at Gaitani on Zakynthos are the other three—five saints altogether in those islands.

They are five sides of Christ through which a person may understand that reality is not limited to what he sees, hears, tastes, and touches, but also includes something he cannot grasp. If he has not stood in the Holy Monastery where the relics of Saint Gerasimos are kept and heard the demon-possessed speak of Saint Gerasimos with that cry, “You have burned me, Gerasimos! You have burned me, Kapsalis!” then he will not understand that these matters are not so simple.

For there, every form of unbelief is strangled. A person is compelled to raise his hands in surrender and say, “Here I stop.” If the demons confess and tremble, then I, at least, must stop denying. It is therefore not true that Christ has abandoned us.

Nor are those who saw Him up close in those days, touched Him, and spoke with Him more blessed than we are. We are equally blessed, and we have the same opportunities and the same aids, provided that we are willing, just as they were.

The Holy Relics, then, are the first kind of extension of the Lord’s side throughout the ages. Challenge the unbelievers; let them come and solve this Mystery. Do you know how many examinations the relics of Saint Spyridon have undergone during the sixteen hundred years they have been there? Many—very many examinations—and every investigator eventually packed up and left.

And if you read about his miracles—the recorded ones number 450, and I do not know how many have gone unrecorded—you will find cases in which people were ultimately compelled to acknowledge that something very serious was taking place there.

It is not simply a relic. Behind the relic there is grace, which both preserves it and works miracles through it. At that point, human knowledge comes to a halt, science comes to a halt, and the divine begins; from there onward, faith begins.

So this, I say, is one side of the Lord that can be perceived by our own senses, just as our Lord presented Himself to the senses of Thomas, who saw Him and touched Him; just as He appeared to the senses of the myrrh-bearing Mary Magdalene and the other women; and just as He appeared to the senses of the two disciples on the road to Emmaus and of the rest of the disciples. Christ remained with them for forty days, speaking to them about the Kingdom of God and the Kingdom of Heaven. And so He does with us as well.

The holy relics are an extension of the side of Christ, so that we too may place our finger into the imprint of the nails and become not unbelieving, but believing. You see, He comes to us through material things as well, so that through our senses we may be assured that something exists beyond the merely material things our senses perceive.

There are also spiritual realities that we cannot grasp with our hands. Another way—one that may also be described as a side of the Lord, through which we behold the divine without seeing it distinctly, yet cannot deny it—is what we call the Agiasmos, the blessing of water.

A sinful priest comes and reads the prayers over some water, water that you yourself have brought from your tap in a bowl. After he makes the sign of the Cross over it and sanctifies it, it becomes what we call the Agiasmos. From then on, that water remains fresh and living: it neither smells nor becomes foul, however many years you keep it.

What is this? Put water from the same tap into another bowl, and it will begin to smell. Read over it yourself, or make the sign of the Cross over it with your own hand, or have anyone else do so, and it will spoil. What does this show? It is something given to help you in your weakness.

Some of you—especially the women—take basil from the Cross on the Sunday of the Veneration of the Cross and use it to make sourdough starter at home, do you not? What happens? You place the Cross, the basil, or something else in it. It need not be basil; it may be rosemary or some other flower, provided it has been connected with the service of the Cross and with the Precious Cross. The flower is thus given life, and when you place it in the bowl of flour mixed with water, by the afternoon you see it beginning to turn sour and rise. Then you feed the starter, as you women say.

You make it into prosphora and take it to the Church. In the villages, for the most part, the devout women always knead bread and prosphora not with commercial yeast, but with sourdough prepared on the Sunday of the Veneration of the Cross, during Great Lent, or on the fourteenth of September.

What is this? It is a side of the Lord, saying: “I exist. Do not let anyone deceive you. Reality is not limited to what you see. There are also many things you do not see.”

The Apostle Paul gives us the definition of faith in the eleventh chapter of Hebrews, verse one. There he says that faith is “the evidence of things not seen”—realities that I can grasp and verify, even though I cannot see them.

This is such a case. If until today you have wavered in your faith, and if you would like an opportunity to receive proof and to touch something of the Lord yourself, you have only to put it to the test. For the Church is part of the Lord, and the Mysteries belong to the Lord: He gave them, He works through them, He cherishes and sustains them, and He gives them life.

Even if you are unbelieving, this does not happen through your own faith. It happens through the blessing of Golgotha, through the blessing of the Precious Cross, and through the blessing and power of the Church. The Lord works it as a Mystery, whether the priest is worthy or unworthy.

The priest’s sinfulness has nothing to do with it. As a man he may be sinful, but in his sacred ministry he is holy, and the grace of the Holy Spirit works through him for the sake of the faithful. Here the saying of Saint John Chrysostom applies: “God does not ordain all men, but He works through all.”

Then put it to the test, if you wish. The Sunday of the Veneration of the Cross has passed, but on the fourteenth of September take any flower you like. Some people claim that basil has special properties, so take rosemary instead, or something else—a violet, anything you wish.

Take anything at all that has been blessed at the Precious Cross. Do not bring me basil and then say that basil itself has properties that preserve the water. Take anything else, and you will see the results and be compelled to acknowledge them—unless you are one of those who refuse to be convinced, whatever the evidence. This too, then, is something significant. You know, these signs were not given to the Church for the faithful, but for unbelievers and for those who struggle to believe.

The faithful neither wait for miracles nor demand them. They believe in miracles because they themselves are a miracle. If they examine their life before Christ and their life after coming to Christ, they will see that a miracle has taken place within them, one they themselves cannot explain.

There were things they once said they would carry in their arms all the way to the grave, things they would never give up—yet they gave them up. And there were things they once condemned, yet later embraced. We do not know how it happened, what took place within them, or who brought about this transformation.

The transformation took place in a sacred and hidden manner, yet its results cannot be denied. How divine grace works within a person to change him is a Mystery. What does our Holy Church say?

“Every soul is given life by the Holy Spirit; through purification it is exalted and made radiant by the Triune Unity, in a sacred and mystical manner.”

The person changes, receives illumination, becomes radiant, and grows. How? He does not know. It happens in a sacred and hidden manner. Do you know how your child grew taller? You do not. But last year you told the seamstress to leave extra cloth in the hem; this year, when you saw that the child had grown, you let the hem down so that the garment would fit, because it had become too short. Did you ever hear the child creaking as he grew taller? Did you hear his body rising and growing? No. You never heard it, yet all the while he was growing.

Is not even your physical growth a mystery? Everything is a mystery. Yet man himself, a living collection of mysteries, refuses to confess and admit it. So, as I was saying, there is this Agiasmos, this blessed water kept in bottles. We ourselves have Agiasmos that is sixty years old.

Another gentleman, who is here with us tonight, had an old house demolished by bulldozers—a hundred years old, or however old it was—and beneath it, in each of the four corners, they found bottles of Agiasmos, right here in your area.

And he drank from one of them. The gentleman is present here and hears what I am saying. This water was a hundred years old. Is this not also the side of the Lord offered for us to touch? Must I read Lenin, Nietzsche, and Marx to have them tell me who Christ is?

I see Christ. I touch Him; I grasp that He exists. What science can give an answer to this? What logic, what art can answer it? None. This too is one aspect of the Lord’s love, offered to everyone at every moment so that he may reach out and touch it.

At this point, concerning the Agiasmos, the blessing of water, I would like to make a distinction. The so-called Papal Church also presents what it calls holy water.

Go here in Athens, to Panepistimiou Street, just before the Eye Hospital. On the right as you walk down the street is their official church, dedicated to Saint Dionysius the Areopagite. When you enter, on the left there is a shell-shaped basin containing what they call holy water, which people take and sprinkle themselves with as they go in. Take a little of it. Test it and see whether it has been salted.

If it has not been salted, put it in a bottle. Within five days it will stink. Place your own Agiasmos beside it. For the only Church that has the true Agiasmos is the Orthodox Church.

I have no reason to accuse anyone. I am simply telling you how things are. Test them. Put your finger there. Do not become unbelieving. Put your finger there, as Thomas asked to do. Examine it. You have no right not to examine it.

Let the Protestants try this—but where could they do it? Let the Jehovah’s Witnesses try it—but where could they do it? Let anyone try: Muslims, Buddhists, and so on. Nothing. Only Orthodoxy, only the Orthodox Church, has these miracles; nowhere else.

If certain Saints, icons, and the Most Holy Theotokos work miracles invisibly for those outside the Church—as with the Most Holy Theotokos at Lourdes, or Saint George among the Turks, and so forth—and grant some of the things they ask, they show mercy to their bodies, not to their souls. Do you understand? They show mercy to their bodies. It is an act of mercy from God.

It is as we say in Compline: “You who love the righteous and have mercy on sinners.” He has mercy on them. But if they do not then return and enter the true Church, the Orthodox Church, to receive Christ—then yes, their leg was healed, their hand was healed, the Muslim woman gave birth safely and was delivered from the danger of dying in childbirth; but all this has merely prolonged their path toward Hell.

God was rich and generous and granted these things to them, but they did not make good use of them, and they failed. The Agiasmos, then, is one aspect of the Lord’s side, always present and readily accessible at any moment.

There are also the various holy springs that flow from different sources connected with sacred monasteries. Here, outside Corinth, at ancient Cleonae, water flows from beneath the sanctuary. When the women have no sourdough starter, they go and draw some of this water, and with it they immediately start a new batch of sourdough and make prosphora. We also have a holy spring in Kozani, at the Precious Forerunner of Namata, which possesses a special grace. When someone has a very high fever and the like, and bathes in this water and drinks it...

and countless other holy springs besides. What are they? How do these things come about, and how do they become perceptible to our senses?

I do not know whether you have ever paid attention to this and considered it deeply. Christ is good; He condescends to our weakness now just as He did then. Nothing has changed for Him.

With great gentleness and guilelessness, He accepts all human weaknesses. It is enough for a person to have a sincere and willing heart, and there are many things available to help him believe.

For the person who desires to believe, there is abundant light; for the one who does not, there is deep darkness. When a person is unwilling, everything becomes distorted: he sees white as black and black as white. But when a person is willing, everything changes.

So, I repeat, there are aspects within the faith of Christ and within Christ’s Orthodox Church which, if a person is willing, enable him to see things differently. He is strengthened and made firm, and no one can turn him back.

Miracles happen where science has reached its limit, where science has surrendered, where no one can go any further. These miracles compel a person to acknowledge that something exists beyond what we see.

A month ago, two children were dying in the children’s hospital. One was six years old and had cancer. Specialists abroad had said that the child was now dying. I knew the father, and I gave him a small icon of Saints Raphael, Nicholas, and Irene, together with a little blessed oil.

When he took them to the hospital, the child began to recover and is now at home. In the next bed, another child, nineteen years old, was dying. His mother was slumped unconscious in a chair, beside herself with grief; the doctors had withdrawn, and so forth.

So the father goes over, places the icon beside the bed, and says within himself, “My Saint, just as you made my child well, make this girl well too. Do not leave me rejoicing while she suffers.” The child opens her eyes, gets up, asks for food, and then they take her home.

These are events of our own day. I know the names, the room number, and exactly how it happened. What are these things? Are they only from those days? No, they are from our own day.

The Gospel may say, “At that time,” and some people take that to mean that these things happened only then. But they happened both at that time and in our own time. Christianity continues through the ages, and Christ abides forever. Is He not “the same yesterday, today, and unto the ages”?

And so, regarding these miracles I am telling you about, if a person were willing to visit the Orthodox shrines around him and see the miracles, he would be changed.

Go to the shrine of Saint Nektarios; it is such an easy and pleasant place to visit. You will see thousands of votive offerings hanging there.

You will see models of ships that he saved upon the ocean, brought there by their captains. You will see chains from possessed people who had been bound, together with letters of thanksgiving saying that the Saint came and freed them from the chains with which they had been restrained.

You will see offerings shaped like eyes, legs, and hearts. You will see all manner of things. And know this: people did not buy and hang them there beforehand, hoping that some miracle might happen when it had not happened. No. These are offerings made in return for work already accomplished.

We do not part with our money unless we receive something. “Give me something, and I will bring you an offering. Do something for me, and I will do something for you. If you do nothing, you receive nothing. I will bring you a candle as tall as I am; I will bring you my watch, my pendant, or my earrings. Well then, do your work if you want me to bring them to you.”

Everything hanging there—and there are thousands of offerings—testifies to a miracle. There have even been raisings from the dead: Saint Nektarios has raised four people from the dead. What are these things? Must I have been at Cana of Galilee in order to see Christ? Must I have been in the Upper Room, asking to see His wounds? Must I have been in Capernaum? No: “Behold, I am with you always, even unto the end of the age.”

Therefore, we have no excuse—none at all. Let me tell you of another case that may be described as another tangible sign of our Christ. Have any of you ever been to the Holy Land? Perhaps you have.

If you have not been, you have surely heard that the light of the Resurrection comes forth from the All-Holy Tomb at midday on Holy Saturday. The Orthodox receive it and use it to celebrate the Resurrection. If you have not heard this, I am telling you now.

We are now approaching two thousand years. Ever since the Church of the Resurrection was built by Saint Helen sometime in the fourth century, with the Tomb there, we have not received the light from an oil lamp in the Church, as we do here after extinguishing all the other lights.

Here, the priest or bishop takes the light of the Resurrection from the ever-burning lamp behind the Holy Altar, comes out, and says, “Come, receive the light from the Light that knows no evening”—from Christ, because the ever-burning lamp there symbolizes Christ.

But in Jerusalem they do not receive the light in this way. A service takes place at about eleven or eleven-thirty on Holy Saturday morning, and everyone who goes there tries to stand as close as possible in order to witness this Mystery. The lights are extinguished after the dismissal on Friday. At night, after the service, everything remains dark. Then the Orthodox Patriarch, or his representative, enters the edicule of the All-Holy Tomb together with the Armenian Patriarch, who is there as a witness for the opposing side.

They remove their vestments, are searched, and enter carrying two bundles of candles, each containing thirty-three candles for the years of Christ’s earthly life, together with a piece of cotton wool. They enter the Tomb after it has been sealed and inspected by Muslims, Jews, Armenians, and everyone else.

This happens only through the Orthodox, never through those outside the Orthodox faith.

On certain occasions when others arranged to receive the light themselves—especially the Armenians—the light was not given to them.

When the Orthodox Patriarch was shut outside, a column by the door split open, the light came forth from it, and he received and distributed it. On another occasion, the light appeared below, in the praetorium, and there were two other occasions whose locations I no longer remember. For approximately sixteen hundred years, our Christ has never given the light of the Resurrection to any other confession—whether they are called Catholics, Armenians, Abyssinians, or whatever else they may be called. He has never given them the light.

He gives it to us Orthodox, whether we are sinners or not.

At the moment when the Patriarch or his representative reads a prayer and prays, small blue, flame-like globes appear over the Tomb. He gathers them with a piece of cotton wool, and the cotton immediately catches fire.

This light does not burn. You can put it to your beard, your hand, and so on. For quite some time, this light of the Resurrection does not burn. From this light, then, he lights the two torches, the two bundles of candles, and passes the light out through the two openings in the Edicule.

He passes it from inside, and those outside receive it. They go into the main church and light the oil lamp, and so on. From there they also give it to the non-Orthodox: the Armenians give it to their own people, the Copts to theirs, and so forth.

Others receive it there, place it in lanterns, and gallop away on horseback to the outlying districts and towns. This happens on Saturday around midday—eleven o’clock, half past ten, twelve, or half past twelve.

It happens at that time, and from there we receive the light of the Resurrection. There are three million people down there. I do not know how many are Muslims, how many are Catholics, or how many are Protestants. We are only one percent.

One percent—and yet the resurrectional light is given to us. Is this not an indication of the true faith? Is it not a sign that something exists beyond what we can see? Beyond the stones, there is something else.

Do we need to go to Capernaum, to the Upper Room, or to Gennesaret? Even today—especially today, with television and all the rest—they bring it right into our room, and we see the light.

There are some who deliberately do not report this event, so that people will not see what is happening, because this incident exposes them. We are few, while they are many, and they think that what is good is found in the majority. It is not. “Fear not, little flock,” He says, “for the Kingdom of Heaven has been given to you.” Christ came, was crucified for everyone, and desired everyone to come to Him.

But people do not want to see. Last year, in fact, we celebrated together with the Catholics, because Orthodox Pascha coincided with Catholic Easter. The Orthodox and all the other groups—the Armenians, the Abyssinians, the Copts, and whoever else—were all there.

They made a prostration, received the light from the Orthodox Patriarch, and gave it to their flocks—all except the Catholics. The Catholics did not.

Where, then, did they find their light? Obviously, a match did the job. Those whom God wills—do they not see it? How can they fail to see it? This has been happening for sixteen hundred years. Is it not right before their eyes? Of course it is—before the eyes of the Jews, the Catholics, and everyone else.

Does Christ Himself have to come? They did not see Christ then, and even now they would still argue against Him. Yet for us Orthodox, this is not only a sign of the true faith; it is also something through which our very senses can give us assurance of this great event. Is that not something? Is it not a blessing for us? Is it not love? Is it not divine condescension that this should be repeated for so many years?

And having received the light of the Resurrection from Saturday at midday, they go at night and celebrate the service of the Resurrection.

Through the prayer, He gives it at the service; He gives it for the feast and the celebration, and in this way He silences those mouths. But they refuse to pay attention, and a whole doctrine has arisen. Satan has made them all out to be angels—the Old Calendarists.

Old Calendarism has sent everyone else to Hell. It has already judged us; there is no need for the Judgment on that Day. They have already decided where we shall go. According to them, we are schismatics, heretics—I do not know what else—papists, Franks, and so forth.

And although the light of the Resurrection comes forth here at midday, while the Resurrection service will be celebrated at midnight, it means nothing to them. So I ask: is this not an indication? Is it not proof? What better proof could you want?

If Christ Himself tells you, “This is the faith,” who are you to say, “The others are not Christians”? Go and ask the One who was crucified. Do not ask me and then try to be clever with me. Go and ask the One who was crucified, the One who will judge both me and you tomorrow.

And suppose I answer your clever arguments by saying that Christ rejects such a person. Who are you? You come to me with your theology, bring feelings into the matter, and tell me that we are all one. How can we possibly be one, when He does not give you the light? Unfortunately, however, we do not see these things.

If I follow him into his heresy, one day I will have to give an account to Christ. For Christ will say, “Did I not tell you where the truth is and show it to you every year? There, from the place where life sprang forth...”

How can you deny it? Let these gentlemen come with their churches. Let the papacy come, which has existed as a separate church since 1054, and tell us when it ever received the light of the Resurrection from Christ. When did He ever give it to them? Never.

Let the Armenians come; let the Protestants come—whoever wishes. Never. Absolutely never.

What, then? Christ does not want it. Who am I to tell Him otherwise? Is that possible? Is it possible? If it were, then Christ would be deceiving us. He would be mocking us, telling lies for some reason. But is Christ a politician?

Is He concerned with winning an election, gathering votes, or attracting great numbers even if they are wicked? Do you not remember what happened when He taught about Holy Communion? Have you ever read it? Do you open the Scriptures, or do you only read the “Treasury” and “Domino”?

Open the Scriptures and read what happened there. “This is My flesh,” He says, “and this is My blood.”

When they heard Him speaking about flesh and blood, they left. “This is a hard saying,” they said. “Are we to eat flesh and drink blood? Are we beasts?”

They were scandalized, and they left. Christ turned to the Apostles and said to them, “Do you also wish to go away?” There you are—go ahead. Perhaps He should have spoken more gently, not so harshly. You see? He drove them away. See what harm comes from speaking so bluntly?

And Christ turns and says, “Do you also wish to go away?” What then—do you want to leave? There you are; the road is open. Christ is not concerned with winning votes. “This is the truth,” He says, “the truth concerning My flesh and My blood, whether you wish to understand it or not.”

And do you remember what Peter said? “Lord, where shall we go? You have the words of eternal life.” Even if we do not understand everything and some things seem hard to us, what You say is true. Who, then, can come along today and claim that Orthodoxy is not the faith Christ chose, or that some other church is also the Church?

The Protestant one, the papal one, the religion of Buddha, of Muhammad, of Confucius, of Zoroaster, or of Russell? Many people have appeared and founded religions. But these are not the true religion. The true religion is one; the others are religious systems.

Or they are different kinds of belief. The faith is one: the Orthodox Christian faith.

No one, then, can say that he was treated unjustly because he was born in the twentieth century rather than the first, so that he could see these things close at hand, experience them, be strengthened and upheld by them, and not be shaken. The same signs are present today, and no one can say that God is to blame.

God is not to blame. Sin is to blame, because it stands before a person and allows him neither to hear nor to see God. Remove sin from the way, and everything falls into place; everything is resolved.

What makes it difficult for a person to see God and draw near to Him is sin. We ourselves set it up like a screen between us and God, even though He was crucified and the veil of the Temple was torn in two from top to bottom.

In the Old Testament, Noah’s Ark was a type of the Church of Christ. You saw that within it there was a sign both of Satan and of the Holy Spirit. The raven represented Satan. It went out and did not return.

The dove represented the Holy Spirit; it was a type of the Holy Spirit. It returned to the Ark. And today, in Christ’s new Ark, the Holy Spirit is present. If at times we see Satan at work in the Church, it is we who bring him in.

Christ drove him away and cast him out of His Church; we bring him back. And because we give him rights over us, he enters into people and into His Church.

Remember those types and the events recorded there. They correspond closely and vividly to what takes place here in the Church. Who, then, can question the authenticity of our Church and our faith?

I would like to go on to speak about many people, but I wish to bring forward just one person. That one person is Saint Paul.

There was one who persecuted—not merely persecuted, but, to use his own expression in the Epistle to the Galatians, “I was laying waste to the Church of Christ.” He planted, so to speak, dynamite beneath it. Is that so or not?

How, then, does this man now change from a persecutor into a champion of the faith? What happened? Consider this man alone: he had been a fanatical persecutor, and Christ Himself apprehended him while he was acting like the commander of a detachment, bearing authority and accompanied by assistants, empowered to arrest, imprison, and drag off to Damascus whomever he wished.

Is that so or not? Yet he was apprehended on the road. He was a man of good intention who had acted without true knowledge. “Yes, I did all these things,” he says, “but I acted in ignorance. I did not know. Now, however, I have seen, and so I proclaim the truth and give myself entirely to it.” And you know how far he went: all the way to Rome. There he was beheaded, and at his beheading milk flowed forth instead of blood.

The man who had nourished humanity with the Gospel, with Christ, continued to give nourishment even after his death. It was as though he were saying, “Even though they have removed me from your midst, my teaching will continue to nourish you.”

Drink from this milk. When such a persecutor comes among us, even to Athens, and speaks to us about the events that happened there and about his whole life, how can we doubt it? Is he a historical person or not?

Have you ever heard anyone say that Paul was insane? No. Everyone stood before him in awe. Many may stumble over the divinity of Jesus and the Resurrection of Jesus and may refuse to accept Jesus; yet they accept Paul.

But Paul does not save; he leads us toward salvation, to the Savior. Christ saves. These people are not saved, however much they believe Paul, however much they deify him. For Paul did not preach himself; he preached Christ as the beginning and the cornerstone of the salvation of mankind. The Orthodox Church has placed Christ at the center.

Is this not, as I say, another living testimony? Paul is not a stone; he is not a relic that cannot speak. Here he spoke; here he ran his course; here he struggled, fought wild beasts, came to the forefront, and prevailed. And how did he prevail? By his own power? No. How did he change through a single encounter? How did he change? Someone else changed him. It is enough for a person to be willing.

The truth is that we do not want Christ. The problem is not that we are so far removed from the events that took place in Palestine. That is no obstacle at all. Even today we can follow these events and see them for ourselves. And if anyone wishes to investigate them historically through what still exists in the Holy Land, he will find that everything written and later proclaimed is true.

For the Holy Land itself speaks. You could tear up a copy of Holy Scripture and write it again, simply on the basis of the places and realities that exist there. They correspond so vividly to precisely what Holy Scripture says—the locations, the distances, and every detail—that they assure you of the certainty of its word.

So now, whatever your present condition may be, however you may think, and whatever questions you may have about our faith, take these testimonies I have given you, and you will see the love of our Christ.

For He does all these things out of His love. If He had not loved Thomas, He could have said, “Well, one fewer makes no difference to us.” But He did not do that. Otherwise, He would not have condescended to Thomas, helped him, or given him the opportunity to become certain of the Resurrection in another way as well—through the realm of the human senses.

That would not have been love. But just as He showed love and condescension then, recreating the same circumstances and the same setting—when, eight days later, He stood in their midst behind closed doors and said, “Peace be with you,” and then took Thomas by the ear and told him, “Come, put your hand here, and do not be unbelieving, but believing”—so He continues to do the very same thing for us to this day.

All those who received Christ and afterward became saints still work miracles today, and their miracles become perceptible to our senses through the power of Jesus. This is true even of the Most Holy Theotokos, His Mother. She does not work miracles by her own power. She receives leave from the Lord and then works miracles.

The cause, the source, and the beginning is Christ. All the others shine with light received from Him and act with power received from Him. Christ is the source and beginning of every miracle. If, then, we examine the miracles performed at our holy shrines, they are enough to silence every objection and to tell us that something exists beyond our own material powers and beyond the things perceptible to our senses.

There are thousands of miracles of Saint Nektarios of Aegina, a saint of the twentieth century. There are thousands of miracles of the newly revealed saints at Thermi on Lesbos—Saint Raphael, Saint Nicholas, and Saint Irene. There are thousands of miracles of the Most Holy Theotokos on Tinos.

Is that not so? Am I not telling the truth? There are miracles even through the most recently revealed saint, Saint Savvas of Kalymnos. He too works miracles. He has not yet become widely known, but in the consciousness of the faithful he is a saint, and those who knew him call upon him and experience extraordinary miracles.

Study his life and read it carefully. See what miracles are being performed today for people who are named, not anonymous. Named people. Do the accounts merely say, “a woman” or “some child”? No. They give names: Mr. So-and-so, Dr. So-and-so, suffering from this particular illness, and so forth.

And all this is happening now, in the full light of the twentieth century, in our own time—not back then. So I do not know whether my words have fallen into a void this evening. In any case, I wanted to help you, and I hope that, with God’s help, I have succeeded.

Διότι ευρισκόμεθα ακόμη μέσα στην περίοδο αυτή που γίνεται συζήτηση για την Ανάσταση, γενικά για το Χριστό μας, για τις εμφανίσεις Του, για την ψηλάφιση της πλευράς Του, για την πορεία προς Εμμαούς και τόσα άλλα που έχουν σχέση με την Ανάσταση του Χριστού μας και τη Θεότητα.

Θα ήθελα απόψε το βράδυ να έλεγα και κάτι τι άλλο.

Ήθελα να απαντήσω σε αυτούς οι οποίοι μακαρίζουν τους ανθρώπους που έζησαν επί των ημερών του Κυρίου μας.

Θα ήθελαν δηλαδή οι άνθρωποι αυτοί να βρισκόταν ένας τρόπος να Τον έβλεπαν κι αυτοί από κοντά, όπως θα λέγαμε.

Έχουμε μεταφέρει από το αυτί στο μάτι την υπόθεση του Χριστού και ακούγεται από πολλούς, ίσως και από εμάς που είμαστε εδώ απόψε: «Εγώ, αν δεν είδω, δεν πιστεύω». Μακάριζανε πολύ, κατ' εξοχήν, το Θωμά, ο οποίος αξιώθηκε να ψηλαφίσει την πλευρά του Χριστού μας.

Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Όμως ο Χριστός μας, ο οποίος έκανε αυτή τη συγκατάβαση από αγάπη στον άνθρωπο, και συγκεκριμένως στο πρόσωπο του Θωμά, για όλους τους Θωμάδες, όλους τους δυσπίστους, εξακολουθεί από τότε και μέχρι συντελείας των αιώνων θα εξακολουθεί ασφαλώς να προσφέρει και πάλι την πλευρά Του στους ανθρώπους που θέλουν και να μην γίνονται άπιστοι, να μην μένουν άπιστοι, αλλά να γίνονται πιστοί.

Ίσως σας φαίνεται παράξενο αυτό που λέγω αυτή την ώρα και ίσως και το χαρακτηρισμό που θα δώσω, ότι και σήμερα υπάρχουν πλευρές του Κυρίου που μπορεί κανείς να ψηλαφίσει, να δει ότι πράγματι ο Χριστός Ανέστη και ότι υπάρχει Θεός.

Εκτός των Γραφών και συγκεκριμένως των προφητειών της Παλαιάς Διαθήκης και την πραγματοποίησή τους στο πρόσωπο του Χριστού, που είναι ένα θαύμα μόνιμο που δεν μπορεί κανείς να το αντιπαρέλθει, εκτός αυτών που μπορεί ο άνθρωπος να αναγνωρίσει τη Θεότητα του Ιησού και την Ανάσταση αυτού, διότι ανέστη, κατά τον Παύλο, κατά τας Γραφάς.

Και άλλες περιπτώσεις που βοηθούν τον άνθρωπο που θέλει να δει ότι κάτι παραπάνω υπάρχει έξω των αισθήσεών του.

Κάθε τι έξω από αυτά δεν τα παραδέχονται πολλοί άνθρωποι. Δεν έχουν δίκιο βέβαια, αλλά αν θέλουν να βοηθηθούν και να ειδούν ότι πέρα από αυτά υπάρχει και κάτι τι άλλο, έχουνε πολλά πράγματα τα οποία έχει αφήσει ο Χριστός μας στη Χριστιανότητά Του, ήτοι στην Εκκλησία Του, να δούνε και να μην γίνουν άπιστοι, αλλά πιστοί.

Και έρχομαι, το πρώτον, να ερωτήσω αυτούς οι οποίοι δυσπιστούν: Τα Άγια Λείψανα τα οποία υπάρχουν, και μάλιστα ολόσωμα, που είναι τόσα διασπαρμένα στην Ελλάδα μας, και για τα νησιά, και για την Ηπειρωτική Ελλάδα, και για την Ανατολική, και για τη Δυτική, και για τα Ιόνια Νησιά, που, αν σταθούμε μέσα στην Ελλάδα μας, είναι διασπαρμένα.

Λείψανα ολόκληρα τα οποία υπάρχουν από πολλά χρόνια. Το πιο παλαιότερο είναι του Αγίου Σπυρίδωνος, ένα λείψανο χιλίων εξακοσίων ετών. Δεν μου λες, εάν πας λοιπόν εκεί και το δεις αυτό, να μου πεις τι θα πεις. Δεν υπάρχει τίποτα; Ποιος το διατηρεί αυτό;

Δεν είναι ο Χριστός. Έφυγε. Ανέστη, ανελήφθη. Όμως άφησε εδώ τα αποτυπώματά του. Το πρόσωπο αυτό, το κεφάλι αυτό, τη γλώσσα αυτή, την οποία χρησιμοποίησε το Πνεύμα το Άγιον και δογμάτισε τη Θεότητα του Ιησού στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο, φέρον τη σφραγίδα του Ιησού, μένει κι ασφαλώς θα μένει μέχρι συντελείας των αιώνων.

Τι θα πεις; Ότι είναι κάτι το τέχνασμα, είναι μία μούμια, όπως λέγουν ορισμένοι; Αυτός ο σατανάς θα σε διαψεύσει. Εάν πάει ένας δαιμονισμένος εκεί μπροστά, θα ομολογήσει την αγιότητα του Αγίου Σπυρίδωνος.

Και όταν ο σατανάς θα ομολογήσει, δεν μπορεί να βρει δικαιολογία καμία άρνηση του ανθρώπου. Γιατί είναι αλήθεια ότι πολλές φορές εμείς λέμε πράγματα τα οποία δεν λέγει ούτε αυτός ο σατανάς. Στα Ιόνια Νησιά υπάρχουν πέντε πλευρές του Χριστού μας. Όχι μία, πέντε πλευρές του Χριστού μας.

Άγιος Σπυρίδων, Αγία Θεοδώρα η Αυγούστα, δύο αμέσως πλευρές μέσα στην Κέρκυρα. Ο Άγιος Γεράσιμος στην Κεφαλληνία, ο Άγιος Διονύσιος και ο Άγιος Ιωσήφ στο Γαϊτάνι της Ζακύνθου, άλλοι τρεις υπόλοιποι, πέντε όλοι οι Άγιοι εκεί.

Είναι πέντε πλευρές του Χριστού που μπορεί ο άνθρωπος να καταλάβει ότι δεν είναι μόνο εκείνα που βλέπει, εκείνα που ακούει, που γεύεται, που άπτει, αλλά είναι και κάτι που δεν μπορεί να το πιάσει. Εάν δεν βρεθεί συγκεκριμένως στην Ιερά Μονή, ένθα υπάρχει το λείψανο του Αγίου Γερασίμου, και ακούσει τους δαιμονισμένους να ομιλούν για τον Άγιο Γεράσιμο με εκείνο το απόφευγμα «Μέκαψες Γεράσιμε», «Μέκαψες Καψάλι» θα καταλάβει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Διότι εκεί στραγγαλίζεται κάθε απιστία. Ο άνθρωπος είναι υποχρεωμένος να σηκώσει τα χέρια ψηλά και να πει: «Εδώ σταματώ». Εφόσον τα δαιμόνια ομολογούν και φρίττουν, εγώ σταματώ τουλάχιστον. Δεν είναι λοιπόν αλήθεια ότι μας εγκατέλειψε ο Χριστός.

Και δεν είναι πιο μακάριοι εκείνοι που τον είδαν τότε από κοντά και τον εψηλάφησαν και μίλησαν μαζί του. Εμείς είμαστε εξίσου μακάριοι και έχουμε τις ίδιες προϋποθέσεις και τα ίδια βοηθητικά, αρκεί να θελήσουμε όπως ηθέλησαν αυτοί.

Τα Άγια λοιπόν λείψανα είναι το πρώτο είδος πλευράς του Κυρίου, κατ’ επέκτασιν εις τους αιώνας. Προκαλέσατέ τους, τους απίστους, κι ας έρθουν να λύσουν το μυστήριον. Ξέρετε πόσες εξετάσεις έχει υποστεί το λείψανον του Αγίου Σπυρίδωνος επί 1.600 έτη που υπάρχει εκεί; Πολλά, πολλές εξετάσεις, και όλοι τα μάζεψαν και έφυγαν.

Εάν δε διαβάσετε τα θαύματά του, τα οποία, τα γραμμένα, ανέρχονται σε 450, δεν ξέρω πόσα είναι τα άγραφα, θα βρείτε περιπτώσεις εκεί που αναγκάστηκαν να ομολογήσουν εκ των υστέρων ότι εκεί κάτι το σοβαρό τεκταίνεται.

Δεν είναι απλώς ένα λείψανο, αλλά πίσω από το λείψανο υπάρχει χάρις, η οποία και το διατηρεί και θαυματουργεί. Έτσι σταματάει η γνώσις, σταματάει η επιστήμη και ξεκινάει το θείον, η πίστις από εκεί και πέρα.

Μία λοιπόν λέγω πλευρά που υποπείπτει στα σεστίστα δικά μας όπως υπέπεσε στα σεστίσεις Θωμά ο Κύριος μας και τον είδε και τον εψηλάφισε, όπως υπέπεσε στα σεστίσεις των μυροφόρων της Μαγδαληνής και των άλλων γυναικών, Λοιπόν, όπως υπέπεσε στις αισθήσεις των δύο πορευομένων προς Εμμαούς και στους υπολοίπους μαθητάς, που έμεινε ο Χριστός μας 40 μέρες μαζί τους και τους μιλούσε τα της Βασιλείας του Θεού και των Ουρανών, έτσι και σε εμάς.

Τα Άγια είναι μια προέκταση της πλευράς του Χριστού μας, που μπορούμε να βάλουμε και εμείς το δάχτυλό μας στον τύπον των ήλων και να μην γίνουμε άπιστοι, αλλά πιστοί. Βλέπετε, έρχεται και με υλικά πράγματα, ώστε και δια των αισθήσεων να πληροφορηθούμε ότι κάτι υπάρχει παραπάνω από εκείνα τα οποία εμείς πληροφορούμεθα δια των αισθήσεων, απλώς υλικά.

Αλλά υπάρχουν και πνευματικά, τα οποία δεν μπορούμε να τα πιάσουμε. Ένας άλλος τρόπος, που κι αυτός μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια πλευρά του Κυρίου, που βλέπουμε το θείον χωρίς να το διακρίνουμε αλλά και χωρίς να μπορούμε να το αμφισβητήσουμε, είναι ο λεγόμενος Αγιασμός.

Έρχεται ο αμαρτωλός ιερεύς και διαβάζει ένα νερό, που το προσφέρεις εσύ από τη βρύση σου σε ένα μπολ, και μετά, εφόσον θα το σταυρώσει και θα το αγιάσει, τον λεγόμενο Αγιασμό, και το ύδωρ αυτό, αυτό το έχεις πλέον ζωντανό, δεν μυρίζει, δεν βρωμάει, όσα χρόνια θέλεις.

Τι είναι αυτό; Βάζεις και σε ένα μπολ άλλο από την ίδια βρύση και σου βρωμάει. Ή το διαβάζεις εσύ ή το σταυρώνεις εσύ με το χέρι σου ή οποιοσδήποτε άλλος. Θα χαλάσει. Τι δείχνει αυτό; Κάτι που σε βοηθάει στην αδυναμία σου.

Ορισμένοι εξ ημών, κατ' εξοχήν γυναίκες, δεν παίρνετε βασιλικό από το σταυρό, της Σταυροπροσκυνήσεως, και δεν κάνετε προζύμι στο σπίτι σας. Τι γίνεται; Βάζετε το σταυρό, το βασιλικό ή ό,τι άλλο· δεν είναι ανάγκη να είναι βασιλικός, ας είναι δεντρολίβανο, ας είναι, ξέρω εγώ, κάποιο άλλο άνθος, αρκεί να έχει σχέση με την ακολουθία του Σταυρού και με τον Τίμιο Σταυρό. Ζωοποιείται, λοιπόν, αυτό το λουλούδι και, όταν το βάλεις μέσα στο μπολ με το αλεύρι που έχεις πήξει με το νερό, το βλέπεις το απόγευμα, αυτό αρχίζει να ξινίζει, φουσκώνει, αν το αναπιάσεις, όπως λέτε στις γυναίκες.

Το κάνεις προσφορά και το πηγαίνεις στην εκκλησία. Στα χωριά, ως επί το πλείστον, οι ευσεβείς γυναίκες Πάντοτε και ψωμί και πρόσφορα τα ζυμώνουν όχι με μαγιά, αλλά με προζύμι, το οποίο φτιάχνουν της Σταυροπροσκυνήσεως, μες στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ή στις 14 Σεπτεμβρίου.

Τι είναι αυτό; Είναι μια πλευρά του Κυρίου. Υπάρχω. Μη σε γελάνε. Δεν είναι μόνο αυτά που βλέπεις. Είναι και πολλά τα οποία δεν βλέπεις.

Ορισμός της πίστεως, κατά τον Παύλο, όπως τον έχει χαρακτηρίσει, έχει δώσει τον ορισμό στο 11ο κεφάλαιο προς Εβραίους, στίχος 1. Εκεί λέγει ότι η πίστης είναι πραγμάτων έλεγχος μη βλεπωμένων Πράγματα τα οποία πιάνω, τα ελέγχω, παρότι δεν τα βλέπω.

Αυτή είναι η περίπτωση. Αν μέχρι σήμερα έχετε αμφιταλαντεύσεις στην πίστη σας, εάν θα θέλατε πλέον να σας αποδείξει και μια ευκαιρία να ψηλαφήσετε κι εσείς κάτι από τον Κύριο, γιατί η Εκκλησία είναι ένα κομμάτι του Κυρίου και τα μυστήρια είναι αυτά του Κυρίου, αυτός τα έδωσε, αυτός τα ενεργεί, αυτός τα θάλπει, τα περιθάλπει, τα ζωοποιεί, δεν έχετε παρά να δοκιμάσετε.

Ας είσαστε άπιστοι, δεν γίνεται με την πίστη τη δική σας, αλλά γίνεται με την ευλογία του Γολγοθά, με την ευλογία του Τιμίου Σταυρού. Με την ευλογία και τη δύναμη της Εκκλησίας, και ως μυστήριον το ενεργεί ο Κύριος, είτε είναι άξιος είτε δεν είναι.

Δεν έχει καμιά σχέση η αμαρτωλότητά του. Μπορεί σαν άνθρωπος να είναι αμαρτωλός, αλλά σαν κληρικός είναι άγιος. και ενεργεί η χάρις του Πνεύματος του Αγίου για λογαριασμό των πιστών. Φαρμόζεται εδώ εκείνο που λέει ο Θείος Χριστός όμως, «Ου πάντας χειροτονεί ο Θεός, αλλά δια πάντων ενεργεί».

Δοκιμάστε το λοιπόν αν θέλετε, πέρασε Ψαβροπροσυνήσεως, όμως στις 14 Σεπτεμβρίου πάρετε λίγο ένα λουλούδι οποιοδήποτε, γιατί ορισμένοι λένε ότι ο βασιλικός έχει ιδιότητες. Πάρε δεντρολίβανο, κύριε, πάρε, δεν ξέρω τι, ένα άλλο πράγμα, μια βιολέτα, ό,τι θέλεις πάρε.

Ε, οτιδήποτε πάρε από τον Τίμιο Σταυρό. Μη μου βάλεις βασιλικό, που βρήκες ότι έχει ιδιότητες να διατηρεί το νερό. Οτιδήποτε να πάρεις και θα δεις τα αποτελέσματα και θα αναγκαστείς να ομολογήσεις. Εκτός και είσαι από τους που με πείσεις κάνουμε πείσεις Είναι, λοιπόν, και αυτό κάτι. Ξέρετε, αυτά δεν έχουν δοθεί στην Εκκλησία για τους πιστούς, αλλά για τους απίστους και για τους δυσπίστους.

Οι πιστοί δεν περιμένουν θαύματα ούτε θέλουν θαύματα. Πιστεύουν στα θαύματα, διότι οι ίδιοι είναι ένα θαύμα. Και αν εξετάσουν τη ζωή τους προ Χριστού και τη ζωή τους μετά Χριστόν, θα ιδούνε ότι έχει επιτελεστεί μέσα τους ένα θαύμα, το οποίο οι ίδιοι δεν μπορούν να το ερμηνεύσουν.

Διότι πράγματα που λέγανε ότι θα πάνε αγκαλιά στον τάφο, δεν τα αφήνανε· τα άφησαν. Και πράγματα τα οποία κατηγορούσαν κλπ., τα αγκάλιασαν. Και δεν ξέρουμε πώς, τι έγινε μέσα τους, ποιος την έκανε αυτή τη μεταβολή.

Έγινε η ιεροκριθείως η μεταβολή. Όμως τα αποτελέσματα δεν μπορείς να τα αμφισβητήσεις. Διότι το πώς γίνεται η ενέργεια μέσα στον άνθρωπο για την αλλαγή του είναι μυστήριο. Τι λέει η Αγία μας Εκκλησία;

Πάσα ψυχή ζωούται, καφάρση υψούται, λαμπρύνεται Τη τριαδική μονάδη ή αεροκρηφίος

Αλλάζει, φωτίζεται, λαμπρύνεται, αυξάνει. Πώς; Δεν ξέρει. Ιεροκρυφίως. Ξέρεις πώς το παιδί σου ψήλωσε; Δεν το ξέρεις. Όμως είχες δώσει εντολή από πέρσι στη μοδίστρα να του αφήσει από κάτω στρίφωμα και φέτος το είδες μεγάλο και του το ρίχνεις για να του πάει. Κοντό. Για να το άκουσες ποτέ να τρίζει; Τρίζει η κατίνα, ανεβαίνει, μεγαλώνει; Όχι. Για να το άκουσες ποτέ; Όμως αυτό ανέβαινε.

Μυστήριο δεν είναι και το ανάστημά σου; Όλα είναι μυστήριο. Και εντός ο άνθρωπος, που είναι αυτός ένα σύνολο κινητό μυστηρίων, δεν θέλει να ομολογήσει και να παραδεχτεί. Αυτός, λοιπόν, λέγω, ο αγιασμός που υπάρχει στα μπουκαλάκια μέσα, που εμείς έχουμε 60 ετών αγιασμό.

Ένας άλλος κύριος, που είναι εδώ απόψε, χαλάσανε με μπουλντόζες το σπίτι το παλιό, 100 ετών, δεν ξέρω πόσο, και βρήκανε από κάτω στις γωνίες, εδώ στην περιοχή σας, μπουκαλάκια με αγιασμό, στις τέσσερις γωνίες.

Και το ένα εξ αυτών το ήπιε. Ο κύριος είναι εδώ παρών και τα ακούει. Εκατό ετών υπόθεσις. Δεν είναι πλευρά του Κυρίου αυτή; Πρέπει να διαβάσω τον Λένιν και τον Νίτσε και τον Μαρξ, να μου πει ποιος είναι ο Χριστός;

Τον βλέπω τον Χριστό. Τον ψηλαφώ, τον πιάνω ότι υπάρχει. Ποια επιστήμη θα δώσει απάντηση, ποια λογική θα δώσει απάντηση, ποια τέχνη θα δώσει απάντηση; Ουδεμία. Είναι της αγάπης του Κυρίου μια πλευρά κι αυτή, η οποία προσφέρεται εις τον καθέναν ανά πάσαν στιγμή να την ψηλαφήσει.

Σε αυτό το μέρος, αναφορικώς με τον Αγιασμό, θα θέλω να σας κάνω μια διαστολή. Παρουσιάζει και η παπική λεγομένη εκκλησία αγιασμό.

Πάτε εδώ στας Αθήνας, επί της οδού Πανεπιστημίου, προ του Οφθαλμιατρείου, στα δεξιά μας που κατεβαίνουμε κάτω, είναι ο ναός, ο επίσημός τους, στη μνήμη του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου. Όταν μπείτε μέσα, στο αριστερό χέρι υπάρχει μια αχιβάδα εκεί που μέσα έχει αγιασμό, τον οποίο παίρνουν και ραντίζονται που μπαίνουν μέσα. Πάρτε λίγο από αυτόν. Δοκιμάστε το να δείτε μήπως είναι αλατισμένος.

Αν δεν είναι αλατισμένος, βάλτε τον σ’ ένα μπουκάλι. Σε πέντε μέρες θα βρωμήσει. Το βάζετε και δίπλα δικό σας. Διότι η μόνη Εκκλησία που έχει αγιασμό είναι η Ορθόδοξος.

Δεν έχω λόγους να κατηγορήσω κανέναν. Απλώς το μιλώ, πώς έχουν τα θέματα. Δοκιμάστε τα. Βάλτε το δάχτυλό σας. Μη γίνετε άπιστοι. Βάλτε το δάχτυλό σας. Όπως ζήτησε ο Θωμάς. Εξέτασε. Δεν έχεις δικαίωμα.

Να μην εξετάσεις; Ας το κάνουν οι Προτεστάντες αυτό, πού να το κάνουνε; Ας το κάνουν οι Ιεχωβάδες αυτό, πού να το κάνουνε; Οποιοιδήποτε, οι Μωαμεθανοί, οι Βουδισταί και και και, τίποτα. Μόνον η Ορθοδοξία, μόνον η Ορθόδοξος Εκκλησία έχει αυτά τα θαύματα, πουθενά αλλού.

Αν ορισμένοι Άγιοι, εικόνες, η Παναγία μας κάνουνε θαύματα απ’ έξω, αοράτως, όπως η Παναγία στη Λούρδη, όπως ο Άγιος Γεώργιος στους Τούρκους κ.λπ., οι οποίοι ζητούνε και τους κάνει ορισμένα, ελεεί το σώμα τους, δεν ελεεί την ψυχή τους, καταλάβατε; Ελεεί το σώμα τους. Είναι έλεος που κάνει ο Θεός.

Είναι εκείνο που λέγει στο Απόδειπνο: «Ο τους δικαίους αγαπών και τους αμαρτωλούς ελεών». Τους ελεεί. Εάν όμως δεν επιστρέψουνε αυτοί μέσα να δεχτούνε τον Χριστόν και την Εκκλησία Του, τη σωστή, την Ορθόδοξον, ναι μεν έγινε το πόδι τους καλά, το χέρι τους καλά, γέννησε η χανούμισσα και απηλευθερώθη, που θα πέθαινε στον τοκετό, αλλά έχει επέκτασιν κολάσεως.

Ο Θεός ήταν πλούσιος και κουβαρντάς και τους τα έκανε, αλλά αυτοί δεν έκαναν καλή χρήση και απέτυχον. Ο Αγιασμός, λοιπόν, είναι μία πλευρά του Κυρίου, μόνιμος και εύκολος ανά πάσα στιγμή.

Ακόμη υπάρχουν τα διάφορα αγιάσματα, τα οποία βγαίνουν από διάφορες πηγές που έχουν σχέση με Ιεράς Μονάς, εδώ έξω από την Κόρινθο, στις αρχαίες Κλεωνές. Βγαίνει νερό κάτω από το ιερό. Οι γυναίκες, όταν δεν έχουν προζύμι, βγαίνουν και παίρνουν νερό από αυτό και αναπιάνουν αμέσως προζύμι και φτιάχνουν πρόσφορα. Έχουμε ένα αγίασμα στην Κοζάνη, στον Τίμιο Πρόδρομο των Ναμάτων, με χάριν ειδικήν. Όταν έχει ο άνθρωπος πολύ πυρετό και λοιπά, και λουστείς από αυτό και πιεις,

και χίλια δυο άλλα αγιάσματα που υπάρχουν. Τι είναι, ο τρόπος που γίνονται αυτά, πώς υποπίπτουν εις τας αισθήσεις μας αυτά,

δεν ξέρω αν έχετε προσέξει και εμβαθύνει. Ο Χριστός είναι αγαθός, συγκαταβαίνει όπως και τότε και τώρα. Δεν άλλαξε τίποτα γι’ Αυτόν.

Με πολλή ακακία δέχεται όλες τις αδυναμίες των ανθρώπων. Αρκεί ο άνθρωπος να είναι καλοπροαίρετος και υπάρχουν πολλά να τον βοηθήσουν να πιστέψει.

Για τον θέλοντα υπάρχει πολύ φως, για τον μη θέλοντα πολύ σκότος. Όταν ο άνθρωπος δεν θέλει, τα πράγματα αλλάζουν. Και τα άσπρα τα βλέπει μαύρα και τα μαύρα τα βλέπει άσπρα. Όταν ο άνθρωπος όμως θέλει, τα πράγματα αλλάζουν.

Υπάρχουν λοιπόν, επαναλαμβάνω, όψεις μέσα στη θρησκεία του Χριστού και στην Εκκλησία την Ορθόδοξη του Χριστού, που εάν ο άνθρωπος θελήσει, βλέπει διαφορετικά. Τονώνεται, στερεώνεται, δεν μπορεί να τον κάνει κανένας πίσω.

Τα θαύματα τα οποία γίνονται εκεί που η επιστήμη έχει σταματήσει, εκεί που η επιστήμη παραδόθηκε, εκεί που δεν μπορεί κανένας να προχωρήσει, τα θαύματα τα οποία γίνονται αναγκάζουν τον άνθρωπο ότι υπάρχει κάτι παραπέρα.

Προ ενός μηνός πέθαιναν δύο παιδιά στο Παίδων. Το ένα είχε καρκίνο, έξι ετών, είπαν από το εξωτερικό πλέον ότι πεθαίνει. Γνώριζα τον άνθρωπον αυτόν και του έδωσα την εικονίτσα των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης και λίγο λαδάκι.

Όταν το πήγε στο νοσοκομείο, το παιδί επήρε το καλύτερο και τώρα είναι σπίτι του. Δίπλα πέθαινε ένα άλλο παιδί, 19 ετών. Η γυναίκα, η μητέρα, αλλιοτραβιόταν σε μια καρέκλα λιποθυμισμένη, οι γιατροί απεσύρθησαν κλπ.

Πάει αυτός, δηλαδή, βάζει την εικόνα δίπλα στο κρεβάτι και λέει μέσα του: «Άγιέ μου, όπως έκανες καλά το δικό μου, κάνε κι αυτήν ίσια, μην με αφήνεις να χαρόκαει». Ανοίγει τα μάτια το παιδί, σηκώνεται το παιδί, ζητάει φαΐ το παιδί, το παίρνει το παιδί και πάει για το σπίτι.

Τωρινά, εδώ ξέρω ονόματα, σε ποιο δωμάτιο, πώς έγινε ακριβώς. Τι είναι αυτά; Τον καιρό εκείνο; Τον καιρό ετούτο.

Ας λέει το Ευαγγέλιο «τον καιρό εκείνο» και το παίρνουν ορισμένοι. Αυτά έγιναν τον καιρό εκείνο και τον καιρό ετούτο. Είναι σε επέκταση ο Χριστιανισμός και ο Χριστός εις τον αιώνα. Δεν είναι ο χθες ο σήμερας και εις τους αιώνας ο αυτός.

Στη συνέχεια, στην περίπτωση αυτή που σας λέγω των θαυμάτων, εάν ήθελε ο άνθρωπος και γύριζε γύρω του στα προσκυνήματα τα Ορθόδοξα, να δει τα θαύματα, θα αλλάξει.

Πηγαίνετε στον Άγιο Νεκτάριο, που είναι τόσο εύκολα για αναψυχή. Θα δείτε χιλιάδες αναθήματα κρεμασμένα.

Θα δείτε καράβια τα οποία έσωσε στον ωκεανό και ήρθε ο κυβερνήτης και του έφερε ομοίωμα. Θα δείτε αλυσίδες, δαιμονισμένοι, δεμένοι, με ευχαριστήριον επιστολήν, που ήρθε ο Άγιος και του έλυσε τις αλυσίδες που τον είχαν δέσει δαιμονισμένο.

Θα δείτε μάτια, θα δείτε πόδια, θα δείτε καρδιές, θα δείτε, θα δείτε, μα τι δεν θα δείτε. Και να ξέρετε, αυτά δεν τα αγόρασαν και τα εκρέμασαν, όχι, για να γίνει κάποιο θαύμα που δεν έγινε, όχι. Αυτή είναι δεδουλευμένη εργασία.

Εμείς τον παρά μας δεν δίδουμε εάν δεν πάρουμε. Δώσ' μου να σου φέρω. Κάμε μου να κάνω. Δεν κάνεις, δεν έχεις τίποτα. Θα σου φέρω κερί σαν το μπόι μου, θα σου φέρω το ρολόι μου, θα σου φέρω το μενταγιόν μου, θα σου φέρω τα σκουλαρίκια μου. Ε, δούλεψε, αν θέλεις λοιπόν να στα φέρω.

Ό,τι είναι κρεμασμένα, χιλιάδες, είναι θαύματα. Νεκραναστάσεις, τέσσερες νεκραναστάσεις έχει κάνει ο Άγιος Νεκτάριος. Τι είναι αυτά; Είναι ανάγκη να είμαι στην Κανά της Γαλιλαίας, να ιδώ τον Χριστό; Είναι ανάγκη να είμαι στο Υπερώον και να ζητάω να ιδώ τις πληγές του; Είναι ανάγκη να είμαι στην Καπερναούμ; Τώρα, ιδού εγώ μεθ' υμών πάσας τας ημέρας μέχρι συντελείας των αιώνων.

Δεν υπάρχει λοιπόν καμιά δικαιολογία για μας. Ούτε μία δικαιολογία υπάρχει. Να σας πω μία άλλη περίπτωση που θα μπορεί να χαρακτηριστεί ως πλευρά του Χριστού μας. Έχετε πάει ποτέ σας στους Αγίους Τόπους; Ίσως ναι.

Αν δεν έχετε πάει, έχετε ακούσει ότι το φως της Αναστάσεως βγαίνει το Σάββατο το μεσημέρι από τον Πανάγιο Τάφο και το παίρνουνε οι Ορθόδοξοι και με αυτό κάνουν Ανάσταση. Αν δεν το ξέρετε, σας το λέγω εγώ.

Πλησιάζουμε τώρα περίπου δυο χιλιάδες χρόνια. Από τότε που έγινε το 300 τόσο ο Ναός της Αναστάσεως από την Αγία Ελένη, που έγινε ο τάφος εκεί. Από τότε φως δεν παίρνουμε από την καντήλα της Εκκλησίας, όπως κάνουμε εδώ που κλείνουμε τα υπόλοιπα φώτα.

Και ο Ιερεύς μέσα ή ο Αρχιερεύς παίρνει από την ακοίμητη καντήλα πίσω από την Αγία Τράπεζα φως της Αναστάσεως και βγαίνει έξω και λέει «Δεύτε λάβετε φως εκ του Ανεσπέρου Φωτός», από τον Χριστό, γιατί αυτό συμβολίζει η ακοίμητη καντήλα εκεί, τον Χριστό.

Δεν παίρνουν έτσι το φως. Γίνεται μία τελετή το Σάββατο το μεσημέρι, 11-11.30 η ώρα, και όλος ο κόσμος που πηγαίνει εκεί φροντίζουν να είναι όσο μπορούν πιο κοντά, να ειδούν αυτό το μυστήριο. Τα φώτα σβήνουν από την Παρασκευή, το απόλυμα. Το βράδυ, σβηστά τα πάντα μετά την ακολουθία, και εισέρχεται μέσα στο κουβούκλιον του Παναγίου Τάφου ο Ορθόδοξος Πατριάρχης ή αντιπρόσωπος αυτού και ο Αρμένιος Πατριάρχης ως μάρτυς κατηγορίας.

Γδύνονται, ψάχνονται και εισέρχονται με δύο δάδες, δυο μάτσα κεριά από 33 το κάθε μάτσο, τα χρόνια του Χριστού, και ένα μπαμπάκι. Και εισέρχονται μέσα εκεί, ασφαλισμένος ο τάφος, ελεγμένος από μουσουλμάνους, από Εβραίους, από Αρμενίους, από τους πάντας.

Αυτό δεν γίνεται μόνον υπό Ορθοδόξων, ουδέποτε υπό Ετεροδόξων.

Ορισμένες φορές που σκηνοθέτησαν να πάρουν αυτοί το φως, οι Αρμένιοι κατ' εξοχήν, δεν τους έδωσε.

Έξω που κλείστηκε ο Πατριάρχης ο Ορθόδοξος, την πόρτα άνοιξε η κολώνα και βγήκε το φως εκεί και το πήρε και το έδωσε. Άλλοτε το φως βγήκε στο πραιτώριο κάτω και άλλες δύο φορές δεν θυμούμαι πού. Επί 1600 περίπου χρόνια τώρα δεν έδωσε ποτέ το φως της Αναστάσεως ο Χριστός μας σε καμίαν απόχρωση, μα Καθολικοί λέγονται, μα Αρμένιοι λέγονται, μα Αβυσσινοί λέγονται, δεν ξέρω πώς λέγονται, δεν έδωσε ποτέ το φως.

Εις ημάς τους Ορθοδόξους, είτε είναι αμαρτωλοί είτε όχι.

Καθ' ην στιγμή θα διαβάσει μία ευχή και θα προσευχηθεί ο Πατριάρχης ή ο Αντιπρόσωπος. Επάνω στον τάφο παρουσιάζονται κάτι φυσαλίδες μπλε, τις οποίες συνάσσει με ένα μπαμπάκι το οποίο αμέσως το μπαμπάκι αυτό παίρνει φωτιά.

Δεν καίει το φως αυτό, μπορεί να το βάλεις στη γενειάδα, στο χέρι κλπ. Για αρκετή ώρα το φως της Αναστάσεως δεν καίει. Από το φως αυτό, λοιπόν, ανάπτει τις δύο δάδες με τα κεριά και δίδει από δύο χοάνες που έχει το κουβούκλιο.

Δίδει από εκεί μέσα και το παίρνουν απ' έξω και πηγαίνουν μέσα στο καθολικό και ανάβουν το καντήλι κλπ. Και από εκεί δίδουνε και στους ετεροδόξους, οι Αρμένιοι στους δικούς τους, οι Κόπτες στους δικούς τους κλπ.

Και άλλοι παίρνουν από εκεί και παίρνουν στα φανάρια και φεύγουνε καλπάζοντας με άλογα έξω στην επαρχία, σε κωμοπόλεις, και πηγαίνουνε το Σάββατο, το μεσημέρι, στις 11 η ώρα. Δεκάμισι, δώδεκα, δωδεκάμισι.

Αυτή την ώρα γίνεται και έχουμε το φως της Αναστάσεως από εκεί. Τρία εκατομμύρια κάτω. Μουσουλμάνοι, δεν ξέρω πόσοι. Καθολικοί, δεν ξέρω πόσοι. Προτεστάντες, δεν ξέρω πόσοι. Εμείς είμαστε ένας τοις εκατό.

Ένας τοις εκατό. Θεμάς διέτει το φως Αναστάσιμος Αυτό δεν είναι μια πλευρά περί ορθής πίστεως; Δεν είναι μια πλευρά ότι υπάρχει και κάτι παραπέρα από εκείνο που βλέπουμε; Παραπέρα από τα λιθάρια υπάρχει και κάτι τι άλλο.

Χρειάζεται να πάμε στην Καπερναούμ, χρειάζεται να πάμε στο Υπερώον ή στη Γεννησαρέτ; Και σήμερα ακόμη, σήμερα μάλιστα που είναι τηλεοράσεις κλπ., μας το φέρουν μέσα στο δωμάτιο και βλέπουμε το φως.

Ορισμένων που από σκοπού το γεγονός αυτό δεν το μεταφέρουν, για να μη δουν οι άνθρωποι το τι γίνεται, διότι θίγονται από την περίπτωση αυτή. Διότι εμείς είμαστε λίγοι και αυτοί είναι πολλοί και έχουν τη γνώμη ότι είναι εν τω πολλώ το ευ. Δεν είναι. «Μη φοβού», λέει, «μικρόν ποίμνιον, ότι εσένα σου εδόθη η βασιλεία των ουρανών». Ήρθε ο Χριστός, σταυρώθηκε για όλους και ήθελε όλους.

Όμως δεν θέλουνε οι άνθρωποι. Πέρυσι συγκεκριμένως εορτάζαμε με τους Καθολικούς μαζί. Συνέπεσε το Πάσχα των Ορθοδόξων με των Καθολικών. Οι μεν Ορθόδοξοι και όλες οι άλλες αποχρώσεις, Αρμένιοι, Αβυσσινοί, δεν ξέρω, Κόπτες κλπ.

Έβαλαν μετάνοια και πήρανε από τον Ορθόδοξο Πατριάρχη το φως και έδωσαν στα ποιμνιά τους, πλην των Καθολικών. Καθολικοί όχι.

Πού το βρήκαν το φως; Ασφαλώς δούλεψε σπίρτο. Ποιους θέλει ο Θεός, δεν το βλέπουνε; Πώς δεν το βλέπουνε; 1600 χρόνια γίνεται αυτό το πράγμα. Δεν είναι μες στα μάτια τους; Πώς δεν είναι; Και των Εβραίων και των Καθολικών και των πάντων.

Χρειάζεται να έρθει ο Χριστός, δεν το βλέπουν το Χριστό, θα ματουργούνται και τώρα Και μόνο για εμάς τους Ορθοδόξους, από απόψεως όχι μόνον ορθής πίστεως, αλλά και μιας πλευράς που μπορούμε διά των αισθήσεων να πληροφορούμε το μεγάλο αυτό γεγονός, λέγω, δεν είναι κάτι; Δεν είναι ευλογία για μας; Δεν είναι αγάπη; Δεν είναι συγκατάβαση να επαναλαμβάνεται αυτό τόσα χρόνια;

Και έχοντας το φως της Αναστάσεως από το Σάββατο το μεσημέρι, πηγαίνουν τη νύχτα και κάνουν την ακολουθία της Αναστάσεως.

Ευχή, Το δίδει στην ακολουθία, το δίδει στην εορτή, το δίδει στην πανήγυρη και κατά συνέπεια κλείνει τα στοματάκια εκείνα. Αλλά δεν θέλουν να προσέξουν και δημιουργήθηκε δόγμα. Τους έκανε όλους τους αγγέλους ο σατανάς, τους παλαιοημερολογίτες.

Έστειλε όλους τους άλλους στην κόλαση ο παλαιοημερολογιτισμός. Μας έχει κρίνει από τώρα, δεν χρειάζεται να γίνει κρίση εκείνη την ημέρα. Έχουν κρίνει αυτοί πού θα πάμε. Εμείς είμαστε σχισματικοί, αιρετικοί, δεν ξέρω τι είμαστε. Παπικοί, Φράγκοι και τα τοιαύτα.

Και εδώ μέσα στο μεσημέρι να βγαίνει το φως της Αναστάσεως και η Ανάσταση θα γίνει 12 τη νύχτα, δεν συμβαίνει τίποτα. Λέγω λοιπόν, δεν είναι μία πλευρά αυτή; Δεν είναι μία απόδειξη; Τι άλλο θέλεις καλύτερο;

Αν αυτός ο Χριστός σου λέει «αυτή είναι η πίστη», ποιος είσαι εσύ που θα πεις «δεν είναι Χριστιανοί οι άλλοι»; Να πας να ρωτήσεις εκείνον που σταυρώθηκε. Μη ρωτάς εμένα και μου λες εξυπνάδες εμένα. Να πας να ρωτήσεις εκείνον που σταυρώθηκε, εκείνον που θα με κρίνει και θα σε κρίνει αύριο.

Και ας σου πω εγώ τις εξυπνάδες σου, πως ο Χριστός τον απορρίπτει. Εσύ ποιος είσαι; Μου θεολογείς και μου φέρνεις συναισθήματα στη μέση και μου λες ότι είμαστε ένα. Από πού και που είμαι θα ένα, γιατί δεν σου δίνει το φως, αλλά δυστυχώς δεν τα βλέπουμε αυτά τα πράγματα

Αν τον παρακολουθήσω εγώ στην αίρεσή του, θα δώσω λόγο μια μέρα στον Χριστό. Για τον Χριστό, δεν εγώ σου είπα πού είναι η αλήθεια και σου τη δείχνω κάθε χρόνο; Από εκεί που επήγασε η ζωή...

Πώς θα το απορρίψεις; Πείτε μου, ας έρθουν οι κύριοι αυτοί με τις εκκλησίες τους. Ας έρθει ο παπισμός, που είναι από το 1054 εκκλησία. Να μας πει πότε επήρε φως της Αναστάσεως από τον Χριστό. Πότε του δώσει. Ποτέ.

Ας έρθουν οι Αρμένιοι, ας έρθουν οι Προτεστάντες εδώ. Ποιος θέλει. Ποτέ. Μα ποτέ.

Πώς λοιπόν ο Χριστός δεν τον θέλει; Εγώ ποιος είμαι που θα του πω; Είναι δυνατόν; Είναι δυνατόν; Λοιπόν, αφού δεν είναι δυνατόν, τότε μας κοροϊδεύει ο Χριστός. Κοροϊδεύει, εν πάση περιπτώσει. Λέει ψέματα, κάποιο λόγο έχει. Μα πολιτικός είναι ο Χριστός;

Ενδιαφέρεται να πάρει την εκλογή, ενδιαφέρεται για ψήφους, ενδιαφέρεται για πολλούς, έστω κι αν είναι κακοί. Δεν θυμόσαστε, όταν παρέδιδε τη Θεία Κοινωνία, τι έγινε; Το έχετε διαβάσει ποτέ; Ανοίγετε ή διαβάζετε «Θησαυρό» και «Ντόμινο».

Ανοίξτε να διαβάσετε τι έγινε εκεί πέρα. Αυτή είναι η σάρκα μου λέει και αυτό είναι το αίμα.

Έφυγαν όταν άκουσαν ότι πρόκειται περί σαρκός και περί αίματος, έφυγαν. Σκληρός λέει ο λόγος, φάμε λέει οι σάρκες και θα πιούμε αίμα. Θηρία είμαστε;

Έφυγαν, σκανδαλίστηκαν και έφυγαν. Γυρίζει ο Χριστός στους Αποστόλους και τους λέει: «Μη και υμείς θέλετε υπάγειν;» Ορίστε, κοπιάστε. Πρέπει να το πει μαλακότερα, μην το πει τόσο άγρια. Σε έδιωξε. Βλέπεις τι κακό κάνει να το λες απότομα;

Και γυρίζει ο Χριστός και λέει: «Μη και υμείς θέλετε υπάγειν;» Πώς, θέλετε να φύγετε; Ορίστε, ο δρόμος ανοιχτός είναι. Δεν διαφέρει διαψήφους ο Χριστός Αυτή είναι η αλήθεια, λέει. Πρώτη περί της σαρκός μου και του αιματός μου Είτε θέλεις να το καταλάβεις είτε όχι.

Και ενθυμείσαι τι είπε ο Πέτρος, ε; Πού να πάμε λέει η Κύριε, λέει. Ρήματα ζωής αιωνίου έχεις. Αδιαφόρως αν πάντα καταλάβουμε εμείς και μας φαίνονται σκληρά. Όμως αυτά που λες, αυτά είναι τα σωστά. Ποιος, λοιπόν, μπορεί να διορθώσει σήμερα και να πει ότι η Ορθοδοξία δεν είναι αυτή που εξέλεξε ο Χριστός ή ποιος μπορεί να πει ότι είναι και κάποια άλλη εκκλησία;

Η προτεσταντική, η παπική, η του Βούδα, η του Μωάμεθη, η του Κομφουκίου, η του Ζωροάστρου, η του Ρώσσελ, γιατί παρουσιάστηκαν πολλοί που φτιάξανε θρησκείες. Αλλά δεν είναι θρησκείες. Θρησκεία είναι μία, αλλά είναι θρησκεύματα.

Ή είδη πίστεως. Η πίστη είναι μία, η ορθόδοξος, η χριστιανική.

Δεν μπορεί, λοιπόν, να πει κανείς ότι αδικήθηκε, διότι εγεννήθη τον 20ό αιώνα και δεν ήταν γεννημένος τον 1ο αιώνα. Να τα ιδεί από κοντά, να τα ζήσει, να στερεωθεί, να κρατηθεί, να μην κλονιστεί. Και σήμερα υπάρχουν οι ίδιες διατυπώσεις και δεν μπορεί ο άνθρωπος να λέγει ότι φταίει ο Θεός.

Δεν φταίει ο Θεός. Φταίει η αμαρτία, η οποία μπαίνει μπροστά στον άνθρωπο και δεν τον αφήνει ούτε να ακούσει ούτε να ιδεί τον Θεό. Βγάλε την αμαρτία από τη μέση και όλα τακτοποιήθησαν και όλα ελύθησαν.

Αυτό που δυσκολεύει τον άνθρωπο να ιδεί τον Θεό και να πάει προς τον Θεό είναι η αμαρτία. Την οποία τη βάζουμε εμείς ως παραβάν. Μες στη μέση ξανά, παρότι αυτός εσταυρώθηκε, το καταπετασμα του ναου εσχισθη εις δυο απο ανωθεν εως κατω.

Στην Παλαιά Διαθήκη, η Κιβωτός του Νώε, η οποία ήταν ένας τύπος της Εκκλησίας του Χριστού, είδατε ότι είχε μέσα και σατανά και Πνεύμα Άγιον. Ο κόραξ ήταν ο σατανάς. Βγήκε, δεν ξαναεπέστρεψε.

Η περιστερά ήτο το Πνεύμα το Άγιο, τύπος του Πνεύματος του Αγίου. Ξαναεπέστρεψε στην Κιβωτό και σήμερα στη νέα Κιβωτό του Χριστού υπάρχει Πνεύμα Άγιο. Τον σατανά, αν τον βλέπουμε ενίοτε στην Εκκλησία, τον φέρνουμε εμείς.

Ο Χριστός τον έδιωξε, τον έβγαλε από την Εκκλησία Του· εμείς τον φέρνουμε. Και έχοντας δικαιώματα εφ’ ημών, εισέρχεται στους ανθρώπους και στην Εκκλησία Του.

Θυμόσαστε αυτούς τους τύπους και τα περιστατικά εκεί· έχουν σχέση, είναι ανάγλυφα με τα περιστατικά της εδώ Εκκλησίας. Ποιος, λοιπόν, θα αμφισβητήσει τη γνησιότητα της Εκκλησίας μας και της πίστεώς μας;

Θέλω να ομιλήσω στη συνέχεια για πολλά πρόσωπα. Θα ήθελα να ανασύρω ένα μόνο πρόσωπο. Αυτό το μόνο ένα πρόσωπο είναι...

Ο οποίος εδίωξε, και όχι απλώς εδίωξε, αλλά, βάλω τη δική του την έκφραση που γράφει προς Γαλάτας, ότι «εγώ», λέγει, «επέ ὀρθουν την Εκκλησία του Χριστού», της έβαλε, κατά το δη λεγόμενο, δυναμίτη. Ναι ή όχι;

Πώς, λοιπόν, αυτός τώρα από διώκτης γίνεται αγωνιστής; Τι είναι; Και μόνο το πρόσωπο αυτό, το οποίο υπήρξε φανατικά διώκτης και συνελήφθη μάλιστα από τον Χριστό μας σε σχήμα αποσπασματάρχου, με δικαίωμα και με βοηθούς άλλους να συλλάβουν, να φυλακίσουν και να σύρουν όσους ήθελαν στη Δαμασκό.

Ναι ή όχι, και συνελήφθη καθοδόν, ήταν ο καλοπροαίρετος άνθρωπος, ο οποίος ενεργούσε ούκα τ' επίγνωση, έπραξα λέγει, ναι όλα αυτά, αλλά εν αγνία επίησα, δεν ήξερα λέει, τώρα όμως που είδα φωνάζω και δίδωκε τον εαυτό μου, και ξέρετε πού έφτασε, μέχρι τις Ρώμες και εκεί αποκεφαλίστη και έδωσε γάλα Αντί για αίμα από την αποκεφάλισή του.

Αυτός που εγαλούχισε, δηλαδή, την ανθρωπότητα με το Ευαγγέλιο, με τον Χριστό, έδωσε ακόμη και μετά τον θάνατό του. Σαν να έλεγε: «Παρότι με βγάλαν από τη μέση, εντούτοις η διδασκαλία μου θα εξακολουθήσει να σας τρέφει».

Πίνετε από το γάλα αυτό. Είναι δυνατόν, όταν έρχεται, λοιπόν, ένας τέτοιος διώκτης εν μέσω ημών, εις Αθήνας, και μας ομιλεί για τα περιστατικά εκεί κάτω και τη ζωή του ολόκληρη, πώς θα το αμφισβητήσουμε; Είναι ιστορικό πρόσωπο ή δεν είναι;

Ακούσατε ποτέ να πούνε ότι ήταν τρελός ο Παύλος; Όχι, όλοι ασταθήκανε μπροστά του με τα δέως Πολλοί μπορεί να σκοντάφτουν στη Θεότητα του Ιησού και στην Ανάσταση του Ιησού και να μην τον δέχονται τον Ιησού· δέχονται, όμως, τον Παύλο.

Αλλά, διότι ο Παύλος δεν σώζει, οδηγεί προς σωτηρία, στον Σωτήρα. Ο Χριστός σώζει. Δεν σώζονται αυτοί οι άνθρωποι, οσοδήποτε και αν πιστεύουν τον Παύλο, οσοδήποτε και αν θεοποιούν τον Παύλο. Διότι ο Παύλος δεν εκήρυξε τον εαυτόν του, αλλά κήρυξε τον Χριστό ως αφετηρία και ως ακρογωνιαίον λίθον της σωτηρίας του ανθρώπου, που επιτελείται. Η Ορθόδοξος Εκκλησία έχει τοποθετήσει τον Χριστό.

Δεν είναι, λέγω, κι αυτή μια πλευρά, ζωντανή πλευρά; Δεν είναι λιθάρι, δεν είναι ένα λείψανο που δεν μιλάει. Εδώ μίλησε, εδώ έτρεξε, εδώ πάλεψε, θηριομάχησε και βγήκε στην επιφάνεια και επικράτησε. Τίνι τρόπω επικράτησε; Δυνάμει δική του; Όχι. Πώς άλλαξε μέσα σε μια συνάντηση; Πώς άλλαξε; Τον άλλαξε, άλλος τον άλλαξε. Αρκεί ο άνθρωπος να θέλει.

Δεν θέλουμε, λοιπόν, τον Χριστό. Δεν φταίει ότι είμεθα τόσο μακριά από τα γεγονότα της Παλαιστίνης τότε, δεν φταίει αυτό τίποτα· και σήμερα δυνάμεθα να τα παρακολουθήσουμε αυτά, να τα δούμε αυτά. Ιστορικώς δε, εάν θέλει κανείς να πληροφορηθεί από τα υπάρχοντα στην Αγία Γη, θα βρει ότι όλα αυτά είναι αλήθεια, τα οποία εγράφησαν και τα οποία εκηρύχθησαν εκ των υστέρων.

Διότι η Αγία Γη είναι αυτή η οποία μιλάει. Που να σκίσεις μια Γραφή και ξαναγράψεις Γραφή με βάση τα περιστατικά και τα πράγματα που υπάρχουν εκεί. Είναι τόσο ανάγλυφα, όπως ακριβώς τα λέγει η Γραφή, με αποστάσεις, με, με, με, με, που σε βεβαιώνουν για του λόγου το ασφαλές.

Πάρετε, λοιπόν, και εσείς τώρα — δεν ξέρω σε ποια κατάσταση είσαστε, πώς θα σκέπτεστε, πώς σας απασχολεί το θέμα της θρησκείας μας. Πάρετε αυτές τις πλευρές που σας είπα και θα δείτε την αγάπη του Χριστού μας.

Διότι εν τη αγάπη Του τα κάνει αυτά τα πράγματα. Αν δεν τον αγαπούσε τον Θωμά κι έλεγε, ε, μας ενδιαφέρει ένας λιγότερο. Και δεν το έκανε αυτό, δεν συγκατέβαινε, δεν τον βοηθούσε, δεν του έδινε το δικαίωμα να πληροφορηθεί την Ανάσταση και από μια άλλη πλευρά, από το βασίλειο των αισθήσεων του ανθρώπου.

Αυτό δεν θα ήταν αγάπη, αλλά όπως έκανε αγάπη τότε και συγκατάβαση, κρατώντας τις ίδιες διατυπώσεις και τα ίδια σκηνικά, μεθ’ ημέρας οκτώ έστη εις το μέσον και κεκλεισμένων των θυρών είπε «Εἰρήνη ὑμῖν» και τον συλλαμβάνει από το ους και του λέει «Έλα και βάλε και μη γίνου άπιστος, αλλά πιστός», αυτό τούτο κάνει και μας μέχρι σήμερα.

Όλοι αυτοί οι οποίοι δέχτηκαν τον Χριστό και ηγίασαν εκ των υστέρων, θαυματουργούν σήμερα και υποπίπτει στας αισθήσεις μας το θαύμα των, τη δυνάμει του Ιησού. Και αυτή η Παναγία Μητέρα του ακόμα. Δεν θαυματουργεί αφ’ εαυτής. Θα πάρει άδεια από τον Κύριο και θαυματουργεί.

Η αιτία, η πηγή, η αφετηρία είναι ο Χριστός. Όλοι οι άλλοι είναι ετερόφωτοι και ετεροδύναμοι. Ο Χριστός είναι η πηγή και η αφετηρία όλων των θαυμάτων. Αν λοιπόν αναζητήσουμε στα προσκυνήματά μας, τα θαύματα που έχουν επιτελεστεί είναι αρκετά να μας κλείσουν το στόμα και να μας μιλήσουν ότι υπάρχει και κάτι παραπέρα από τις δυνάμεις μας, τις υλικές, και από αυτά που υποπίπτουν εις τας αισθήσεις μας.

Χιλιάδες τα θαύματα του Αγίου Νεκταρίου, Αγίου του 20ού αιώνος. Χιλιάδες τα θαύματα των νεοφανών Αγίων στη Θερμή της Μυτιλήνης, Αγίου Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης. Χιλιάδες τα θαύματα στην Παναγία μας, στην Τήνο.

Ή δεν είναι; Δεν λέγω αλήθεια; Θαύματα, ακόμη και ο νεοφανής Άγιος, ο τελευταίος, ο Άγιος Σάββας στην Κάλυμνο, έχει κι αυτός θαύματα. Δεν έβγηκε στην επιφάνεια ακόμη, αλλά στη συνείδηση του λαού είναι Άγιος και οι άνθρωποι που τον γνωρίζουν τον επικαλούνται και έχουν παράξενα θαύματα.

Να εγκύψετε και να διαβάσετε το βίο του, να δείτε τι θαύματα επιτελούνται σήμερα σε πρόσωπα επώνυμα, όχι ανώνυμα. Επώνυμα. Λένε μια γυναίκα, λένε κάποιο παιδί; Όχι, επώνυμα: ο κύριος Τάδε, ο Δρ. Τάδε, πάσχων απ’ αυτό και λοιπά.

Τώρα, αυτά, εν πλήρει 20ώ αιώνι, τον καιρό ετούτο, όχι τον καιρό εκείνο. Δεν ξέρω λοιπόν αν έπεσα στο κενό απόψε. Πάντως, ήθελα να βοηθήσω και ελπίζω, με τη βοήθεια του Θεού, να το επέτυχα. Αμήν.